Jouw complete theorieboek

Basis · alle rijbewijzen

Begrippen, zorgplicht en afleiding

De betekenis van weggebruiker, bestuurder, verkeer, weg en motorvoertuig; zorgplicht en telefoonverbod.

4 minuten lezen · Gecontroleerd op 30-09-2026

Gecontroleerd aan officiële bronnen op 30 september 2026. RVV art. 1–2b en 61a; WVW art. 1, 5, 5a en 6. Praktische rijadviezen zijn herkenbaar als advies.

Begrippen bepalen het antwoord

Weggebruikers zijn voetgangers, fietsers, bromfietsers, bestuurders van gehandicaptenvoertuigen, motorvoertuigen en trams, ruiters, geleiders van rij- of trekdieren of vee en bestuurders van bespannen of onbespannen wagens. Verkeer omvat alle weggebruikers. Bestuurders zijn alle weggebruikers behalve voetgangers.

Wie naast een fiets, bromfiets of motorfiets op twee wielen loopt, volgt de voetgangersregels. Een ruiter en iemand die een paard geleidt zijn bestuurders. Een scootmobielgebruiker is een bestuurder van een gehandicaptenvoertuig, met plaatsafhankelijke regels. Dit bepaalt bijvoorbeeld het verschil tussen voorrang aan bestuurders van rechts en al het verkeer laten voorgaan bij een bijzondere manoeuvre.

Voertuig en motorvoertuig zijn niet hetzelfde

Een fiets is een voertuig, maar geen motorvoertuig. Ook bromfietsen en gehandicaptenvoertuigen vallen voor het RVV buiten de motorvoertuigdefinitie; een tram evenmin. Een gewone auto en motorfiets zijn wel motorvoertuigen. De brommobiel volgt door een aparte bepaling meestal motorvoertuigregels.

Een verbod voor motorvoertuigen is daarom niet automatisch een verbod voor ieder voertuig met een motor. Lees de wettelijke bordomschrijving en bijzondere toepassingsregels. Een speedpedelec is een bromfiets, geen gewone fiets of motorfiets.

Weg, rijbaan en rijstrook

De weg omvat meer dan het asfalt waarop auto's rijden: ook de bijbehorende paden, trottoirs, bermen en zijkanten kunnen tot de weg behoren. Een rijbaan is het voor rijdende voertuigen bestemde weggedeelte, uitgezonderd fietspaden en fiets-bromfietspaden. Een rijstrook is een door strepen gemarkeerd gedeelte van de rijbaan met voldoende breedte voor motorvoertuigen op meer dan twee wielen.

Een openbaar toegankelijk terrein kan onder de verkeerswet vallen, ook als het particulier bezit is. Een parkeerterrein bij een winkel is dus niet vanzelf een gebied waar rijbewijs-, alcohol- en veiligheidsregels niet gelden.

De algemene zorgplicht

De Wegenverkeerswet verbiedt gedrag dat gevaar op de weg veroorzaakt of kan veroorzaken, of verkeer hindert of kan hinderen. Ook zonder een bord kun je dus verkeerd handelen. Het veroorzaken van een aan schuld te wijten ernstig verkeersongeval kan strafbaar zijn; opzettelijk zeer gevaarlijk gedrag heeft een eigen wettelijke regeling.

Een verkeersregel naleven ontslaat je niet van de plicht zichtbaar gevaar te vermijden. Neem geen voorrang met een botsing als voorzienbaar gevolg. Pas je snelheid aan kinderen, zicht, wegdek en weersomstandigheden aan.

Telefoon en andere apparaten

Tijdens het rijden mag de bestuurder van een voertuig geen mobiel elektronisch apparaat vasthouden dat voor communicatie of informatieverwerking kan worden gebruikt. Dat omvat bijvoorbeeld telefoon en tablet. Een houder kan het vasthouden voorkomen, maar maakt afgeleid rijden niet veilig.

Het specifieke vasthoudverbod geldt tijdens het rijden. Als je werkelijk stilstaat is die specifieke bepaling anders, maar je blijft letten op verkeer, veilige stilstand en andere voorschriften. Gebruik een rood licht niet als aanleiding om na groen onoplettend weg te rijden.

Geldigheid en beperkingen op het rijbewijs

Voor AM, A1, A2, A, B, BE en T is de gewone geldigheidsduur bij afgifte vóór 65 jaar tien jaar. Bij afgifte vanaf 65 tot 70 is dat tot de 75e verjaardag; vanaf 70 in beginsel vijf jaar. Een beperking vanwege rijgeschiktheid kan een kortere duur geven. Voor C- en D-categorieën gelden in beginsel vijf jaar. Lees altijd de concrete geldigheidsdatum per categorie op het pasje.

Een code kan bijvoorbeeld een bril, automaat of aangepaste bediening voorschrijven. Het bezit van het pasje maakt een verlopen, ingevorderde of ongeldig verklaarde bevoegdheid niet geldig. Laat tijdig vernieuwen en rijd uitsluitend binnen de geldige categorie en voorwaarden.

Voorbeeld: paard van rechts

Op een gelijkwaardig kruispunt komt een ruiter van rechts. Het is een bestuurder. Je verleent hem voorrang volgens de gewone rechtsregel, ook al rijdt hij geen motorvoertuig.

Test jezelf

Bedenk eerst je antwoord. Open daarna de uitleg.

Is een voetganger een bestuurder?

Nee. Wel een weggebruiker en onderdeel van het verkeer.

Is een gewone bromfiets voor het RVV een motorvoertuig?

Nee. Het RVV sluit bromfietsen uit die definitie; er bestaan wel bijzondere toepassingsregels.

Kan gevaarlijk gedrag zonder specifiek verbodsbord verboden zijn?

Ja. De algemene zorgplicht van de Wegenverkeerswet blijft gelden.

Bronnen bij deze les

Advertentie · partnerlink

Auto Praktijkboek Rijbewijs B - VekaBest

Dit auto praktijkboek is geschikt voor Nederland. VekaBest ontwikkelt al bijna 60 jaar theorie en praktijk producten en heeft al meer dan 4 miljoen geslaagden. Wil je sneller slagen voor je praktijk examen? Zoek dan niet verder, maar ga voor dit auto praktijkboek en bereid je voor op het CBR praktijk examen in 2026.

Bekijk product →

Klaar om je theorie te testen?

Kies jouw rijbewijs en start een gratis oefenexamen. Na afloop zie je je score en krijg je uitleg bij je antwoorden.